Dringen voor Dumas

Portret Osama Bin Laden Door: Manon Schouten

Sinds Marlene Dumas twintig jaar geleden wereldwijde bekendheid kreeg, staan musea en privéverzamelaars in de rij voor haar werk. Op veilingen worden miljoenen geboden voor haar schilderijen. Voor het eerst in twintig jaar is er nu een grote overzichtstentoonstelling van haar werk te zien in het Stedelijk Museum. Stichting Kunstweek maakte in november zelfs bekend dat Dumas ‘Kunstenaar van het jaar 2015’ wordt. Dit jaar kan je zeker niet meer om Marlene Dumas heen. The Image as Burden trok sinds 6 september al meer dan 200.000 bezoekers.

Echt bekend met het werk van Dumas ben ik zelf niet. Ik kwam voor het eerst in aanraking met één van haar schilderijen toen The Schoolboys door Museum Gouda voor ruim een miljoen euro werd geveild. Daarna kwam er weer een grote periode van stilte rondom de kunstenaar Marlene Dumas. Tenminste, voor mij dan. Tot deze tentoonstelling in het Stedelijk Museum. Opeens zag ik haar naam overal weer opduiken. Ik hoorde over haar in programma’s als De Wereld Draait Door, ik las over haar in verschillende kranten. Nog steeds, drie maanden na de opening, praat iedereen over Marlene Dumas. Het werd voor mij tijd om deze veelbesproken tentoonstelling zelf te bezoeken.

Beelden uit de media
“Met The Image as Burden verwijst Dumas naar de beladenheid van het beeld en naar de verantwoordelijkheid die de kunstenaar draagt voor zijn beelden.” Deze uitleg over de titel staat in de inleidende tekst van de tentoonstelling. Dit kan denk ik worden teruggeleid naar haar geëngageerde keuzes zoals het gebruikmaken van beelden uit de media. Dumas komt vaak terug op thema’s zoals de dood, liefde, seksualiteit en actualiteit. Sommige schilderijen zullen bezoekers bekend voorkomen, omdat die zijn gebaseerd op foto’s uit de kranten. Zo ook voor mij. Onderwerpen van gebeurtenissen uit mijn tijd herken ik meteen. Zo is er bijvoorbeeld het portret van de moordenaar van Theo van Gogh. Ook hangt er een schilderij met daarop Osama Bin Laden.

Ik kijk naar haar werken en probeer de tekstbordjes te lezen. Precies, ik probeer het. Want het is druk, heel druk. Het is duidelijk dat nog steeds veel mensen de tentoonstelling willen zien. Terwijl de zalen groot genoeg zijn en elk schilderij genoeg ruimte voor zichzelf heeft, lukt het bijna niet om rustig bij een werk stil te staan. Met zijn alle staan we voorovergebogen om nog net dat tekstbordje te kunnen lezen. Ik probeer het allemaal tot me te nemen maar het lukt niet zo goed.

Gevaarlijke terrorist
Pas als ik weer buiten het museum sta kan ik goed over alles nadenken, zonder alle lovende kritieken in mijn hoofd en de drukte bij de tentoonstelling. Wat me we meteen opviel was haar kleurgebruik. Ze wisselt veel af, van een zwart/wit/grijs palet naar felle kleuren. Dit soms ook gecombineerd in één schilderij. Sommige werken lijken hierdoor naargeestiger dan ze bedoeld zijn. Maar ook andersom. Werken waarvan je verwacht dat ze dat wel zijn, zijn het opeens niet. Neem nou het portret van Osama Bin Laden. Glimlachend kijkt hij je aan. Opeens lijkt hij voor mij niet meer die gevaarlijke terrorist die je op televisie zag. Hij zou nu iedereen kunnen zijn. Ook haar manier van schilderen vind ik bijzonder. Soms lijken de kleuren op het doek gedrukt in plaats van geschilderd. Sommige schilderen lijken door haar manier van schilderen bijna tot leven te komen.

Wat is dan de kracht van Dumas? De naargeestigheid in haar werken? Of juist het ontbreken daarvan terwijl je het wel verwacht? Is het de bedoeling dat we een schilderij allemaal hetzelfde interpreteren of moet iedereen zijn eigen invulling eraan geven? Ik weet het in ieder geval niet. Maar misschien is dat wel haar bedoeling, dat ik niet weet wat ik er mee aan moet. Is de tentoonstelling de moeite waard? Ik vond het interessant om zelf eens te zien waar iedereen het nou al die tijd over heeft. En straks moet je er weer twintig jaar op wachten.

De tentoonstelling The Image as Burden is nog t/m 4 januari 2015 te zien in het Stedelijk Museum: museumplein 10, Amsterdam.


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie