What is the proper way to display a US flag?

In maart 1989 ging er een schokgolf door de VS. Duizenden mensen protesteerden en zelfs de president en het congres spraken zich uit. Er werd zelfs een nieuwe wet aangenomen om toekomstige verontwaardiging en aantasting van een nationaal symbool te voorkomen. De schuldige was een kunstwerk.

 

 Al deze ophef ging over een kunstwerk dat te zien was in het Institute of Art in Chicago. What is the proper way to display a US flag? was gemaakt door Scott Tyler. Het bestond uit een foto van Koreaanse studenten die de Amerikaanse vlag verbranden, een gastenboek en een Amerikaanse vlag op de vloer. Men moest op de vlag staan om in het gastenboek te schrijven. In het jaar daarop werd de subsidie van het Institute of Art gekort. Zowel de president als het congres probeerden er een wet doorheen te duwen die de vlag tegen dit soort aantasting zou beschermen. Dit deed erg veel denken aan de reactie op godslaster. Waarom reageerde men zo heftig? Wat zagen bezoekers dat hen niet aanstond? Daarvoor moeten we eerst weten hoe onze hersenen omgaan met en kijken naar kunst.

 

Kijken naar kunst

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat bij kijken in het algemeen, gebieden in de hersenen actief worden die emoties regelen. Alle waargenomen eenvoudige vormen worden door de hersenen samengevoegd tot iets begrijpelijks en krijgen tot slotte een betekenis. Bij het waarnemen van kunst gaat men nog een stapje verder. Hierbij worden emotie en ervaring meegenomen in het eindoordeel over het kunstwerk. De emotie die meeweegt in het eindoordeel, wordt beïnvloed door hoe het kunstwerk eruitziet: proportie en symmetrie wegen mee of het kunstwerk emotioneel mooi is. Er worden dus eigenlijk twee oordelen geveld: eentje is een directe emotionele reactie en het andere oordeel is gebaseerd op kennis en ervaring. De mensen die naar What is the proper way to display a US flag keken, zagen dus als eerst de simpele vormen van een vlag en een boek. Hun hersenen identificeerden dat als iets herkenbaars ("hun" vlag en een boek). Vervolgens werd erover nagedacht, en iets aan de presentatie schoot hen in het verkeerde keelgat, omdat de presentatie niet klopte met de verwachting die het zien van een begrip (een nationaal symbool) opriep.

 

Kunst en de hersenen

De context van de beschouwing is ook belangrijk. Uit onderzoek blijkt dat mensen anders oordelen wanneer de kunst in een vooraanstaand museum hangt, dan wanneer het bij iemand thuis aan de muur hangt. Bij het zien van een "mooi" kunstwerk, worden er daarnaast ook dezelfde hersengebieden actief die de relatie regelen tussen oordelen, beloning en vervolgens de beloning  in genot. De hersenen belonen de mens als deze kijkt naar iets moois. Ook wordt het hersengebied geactiveerd dat romantische gevoelens opwekt. Bij het zien van kunst worden dezelfde hersengebieden actief die ons in het  leven helpen om de wereld om ons heen te begrijpen.

 

Kunst en een nationaal symbool

Het peak shift effect is een term die wordt gebruikt in de psychologie. Er wordt onder verstaan dat het visuele systeem in de hersenen sterk geprikkeld wordt door een onbekende stimulus. Hierop volgt een sterke emotionele respons. Hiervan is sprake bij What is the proper way to display a US flag Daarnaast was er bij het dit kunstwerk sprake van groepering: de objecten waren zo gegroepeerd dat zij een bepaalde associatie opriepen. Ook werd er gebruik gemaakt van een visuele metafoor.

 

Het kunstwerk

Bij What is a proper way to display a US flag? is er waarschijnlijk sprake van het Peak shift effect, aangezien er een nationaal symbool wordt getoond in de vorm van een vlag. Het is een symbool waar veel Amerikanen waarschijnlijk erg veel aan hechten, aangezien de vaderlandsliefde er bij de meeste Amerikanen met de paplepel is ingegoten. Dit kunstwerk valt dat idee van trots aan en het is logisch dat dit door veel Amerikanen wordt gezien als een persoonlijke aanval. Door de essentie van dit nationalisme op zo'n manier aan te vallen (visueel), wordt er een tegenstelling gecreëerd: het idee van nationalisme wordt immers aangevallen in plaats van bevestigd. Wat eerst assimilatie was - de omgeving bevestigt het al heersende idee - is nu accomodatie: de bezoeker voelt zich over de streep getrokken en gedwongen naar een nieuwe waarheid te kijken. Dit was het geval bij de bezoekers die What is a proper way to display a US flag zagen; hun idee werd zodanig aangevallen dat ze het idee hadden dat hen een nieuwe waarheid werd opgelegd en dat is natuurlijk erg vervelend. Een deel van het ik wordt aangevallen omdat het geen gelijk krijgt, of dit nu op bewust of onbewust niveau is.

 

Conclusie

Is het ethisch gezien correct om op zo'n manier te provoceren met kunst? Bij godslaster vertonen mensen namelijk eenzelfde soort reactie en in veel landen is godslaster verboden. Aan de andere kant staan veel kunstwerken erom bekend provocerend te zijn en is er ook nog de vrijheid van meningsuiting. Trappen op een vlag is misschien niet netjes, maar het is wel kunst.

 

 

 

Meer weten over het Peak Shift effect? Dit document geeft meer informatie:

Elsevier, Decision-Making and Learning: The Peak Shift Behavioral Response. Boston, 2010.  www.northeastern.edu/spencerlynn/wp-content/uploads/2012/04/Lynn-2010-peak-shift-EAB146.pdf

 

 


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie