De koets als strijdwagen voor gevoelig verleden?

“Geen restauratie maar eerlijke informatie!“ - “De grauwe koets is bloedgeld en koloniaal geweld!” - "Verheerlijken van kolonialisme, liegen over het verleden!”.

Met deze leuzen maakte protestgroep De Grauwe Koets haar mening duidelijk toen zij de tentoonstelling in Paleis het Loo met daarin de Gouden Koets bezocht op 29 augustus 2015. Enkele dagen later, op 5 september, werd er door enkele tientallen mensen gedemonstreerd op het Museumplein in Amsterdam tegen het gebruik van de Gouden Koets tijdens Prinsjesdag. 

De reden van al deze ophef zijn de beschilderde panelen op de koets die verwijzen naar het slavernijverleden. Op de linkerzijde is Hulde der Koloniën afgebeeld waarop te zien is hoe de Nederlandse maagd centraal staat als symbool van de monarchie. De koloniale bevolking schenkt haar etenswaren en brengt offers. De verhouding tussen de Nederlandse monarchie en haar Koloniën wordt vredig weergegeven, in tegenstelling tot het werkelijke geschiedenisverloop. Het linkerpaneel toont hoe Nederland rijkdom heeft vergaard tijdens het koloniaal verleden, dat hiermee volgens actiegroep De Grauwe Koets tijdens Prinsjesdag onrechtmatig verheerlijkt wordt. Leden van deze groep zien de koets  liever in een museum met juiste informatie over het koloniale verleden van Nederland. Het is volgens hen niet meer van deze tijd om de koning en koningin hiermee te laten paraderen en op die manier een associatie maken met het slavernijverleden.

Joris Hanse, lid van De Doorbraak, een organisatie tegen racisme, schreef dan ook:

“In de Gouden Koets hoort geen vrolijk wuivende koning. De Gouden Koets hoort in een museum als symbool voor al het leed dat Nederland in vier eeuwen overzee heeft aangericht.” 

Naast uitingen van kritiek over de inzet van de koets en de afbeelding met foutieve informatie over het verleden, bestaan andere zienswijzen. Voorstanders vinden dat de koets zichtbaar moet blijven in het straatbeeld en in gebruik moet blijven als typerende traditie voor de Nederlandse Monarchie. Het is juist bijzonder dat een dergelijk historisch object nog in haar originele functie wordt gebruikt. Dus mag de koets geen geïsoleerde, museale status krijgen. Ze is onderdeel van onze gezamenlijke geschiedenis. Volgens voorstanders is de geschiedenis van deze koets niet te ontkennen; het is een onderdeel van het koninklijk huis.

De kernvraag in het debat is niet zozeer of er wel of geen Gouden Koets over straat kan, maar in hoeverre afbeeldingen, symbolen of kunstuitingen uit het verleden gecorrigeerd dienen te worden naar huidige normen, waarden en maatstaven. Vele musea tonen afbeeldingen, prenten of beelden die gerelateerd kunnen worden aan gevoelige historische contexten, zoals het slavernijverleden. Zou er dan een algehele reorganisatie en correctie moeten plaatsvinden van alle informatiebordjes waarmee voldoende nadruk gelegd wordt op deze gevoeligheid? In hoeverre is dit in strijd met de feitelijkheid?

Ter geruststelling: het koningshuis verdwijnt niet zonder Gouden Koets. De Gouden Koets wordt de komende vier jaar gerestaureerd waarmee alle gebruikssporen weer worden weggehaald, zodat het daarna weer jaren tijdens Prinsjesdag ingezet kan worden. De Glazen Koets neemt het in die periode over. Een iets minder uitgesproken, bescheiden koets die wellicht beter past bij ons huidige meer transparante koningshuis.

Het is lastig om een duidelijk standpunt in te nemen in deze discussie. Het is niet enkel een kwestie van tegen of voor. Zonder nuancering lijken Nederlandse tradities zoals Prinsjesdag, Koningsdag of Sint Nicolaas een dusdanige aanpassing te ondergaan dat dit ten koste gaat van (h)erkenning. Wat blijft echt Nederlands? Wat blijft er van de Nederlandse identiteit over? Of leidt het debat terecht tot aanpassing van bepaalde tradities?


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie