‘’Onze collectie moet gebruikt worden’’

Oskar Brandenburg

Een interview met Oskar Brandenburg, hoofd collectiebeheer van Het Scheepvaartmuseum

Dat het Pop-Up Museum van De Wereld Draait Door een groot succes was staat als een paal boven water. In minder dan een half jaar werd het museum aan de Oude Turfmarkt in Amsterdam door meer dan 50.000 mensen bezocht. Tien zalen boden onderdak aan door BN-ers gekozen kunstwerken uit tien verschillende musea in Nederland. Deze ’verborgen schatten’ bevonden zich eerder in de depots. De gedachten ‘verborgen schatten’ te laten zien is prachtig maar komt de bezoeker echt voor de kunst of toch eigenlijk voor de BN’ers die eraan vasthangen? Ongeacht hun beweegredenen kwamen ze in grote getalen. Genoeg reden voor De Wereld Draait Door om het hele concept nog eens uit de kast te halen. Dit keer met negen nieuwe BN-ers en negen nieuwe musea. Een daarvan is Het Scheepvaartmuseum. Daan Roosegaarden zal hier zijn schatten uitkiezen. Ik neem een kijkje achter de schermen bij Het Scheepvaartmuseum en praat met Oskar Brandenburg, hoofd collectiebeer in hart en ziel. Zijn collectie doet mee aan misschien wel de meest bekende tentoonstelling van dit moment. Fantastisch! Of niet?

Verborgen Schatten
Ondanks dat Oskar voor het programma zelf geen grote voorliefde heeft vindt hij het concept ‘Verborgen Schatten’ erg interessant. ‘’Wat ik zelf wel leuk vind van zo’n programma is dat ze echt proberen om cultuur en erfgoed naar een breder publiek toegankelijk te maken en daar ook uitleg over geven.’’ Oskar is van mening dat de mensen die kijken naar De Wereld Draait Door voor een groot deel waarschijnlijk ook museumliefhebbers zijn. Het gaat toch om de publieke omroep waar zulke onderwerpen worden besproken. In een programma als RTL Late Night zal het niet snel gaan over een nieuwe tentoonstelling. Maar ondanks dat deze kijkers houden van musea gaan ze niet altijd even vaak. Oskar rekent zichzelf hier ook onder. Het vorige Pop-Up Museum heeft hij dan ook niet bezocht. Maar door BN-ers in te zetten wordt de drempel om een museum te bezoeken verlaagd. Volgens hem kan dit soms net het duwtje in de juiste richting zijn.

Commercieel
Oskar ligt niet wakker van het feit dat het museum een grote PR-stunt is van De Wereld draait door. Hij ziet het niet als iets slechts. ‘’Ik vind het juist wel interessant en ik vind dat het ook wel noodzaak is om je hier als museum meer in te verdiepen. Het is tenslotte steeds meer van deze tijd’’. Als er voor het publiek een BN-er bij zit die ze heel leuk vinden komen ze misschien wel voor de BN-er. Maar dit is ook een kans om erachter te komen hoe leuk een museumbezoek kan zijn. Als het goed bevalt is Het Scheepvaartmuseum misschien de volgende stap. Voor het museum is het een unieke kans om de naambekendheid van het museum te vergroten.

De commerciële projecten trekken ook een steeds diverser publiek en dit is goed voor het museum. Ook omdat dit een eis is van de subsidiegever. ‘’Social inclusion dus’’ vraag ik Oskar. ‘’Precies, al hadden ze daar in mijn Reinwardt-tijd in de jaren 90 nog niet zo’n mooi woord voor.’’ Ook is hij van mening dat het museum steeds meer projecten moet gaan doen. Bijvoorbeeld het samenstellen van nieuwe tentoonstellingen. Niet eens perse voor het museum zelf maar om te verkopen aan buitenlandse musea of instellingen. ‘’We vinden het ook belangrijk dat onze collectie mobiel is. Dus dat hij vaak wordt gebruikt. Ook voor externe, voor andere musea. Maar dan wel onder onze eisen en voorwaarden.’’

Denken in mogelijkheden
Dat het Pop-Up Museum commercieel is, daar zijn we het over eens. Maar het wordt voor een museum steeds belangrijker om daarin mee te gaan en te proberen om boven andere musea uit te blijven stijgen. Oskar is in dit geval altijd bereid te denken in mogelijkheden zolang zijn objecten maar niet beschadigen. ‘’Absoluut geen schade accepteren.’’ drukt hij mij op het hart. ‘’Alhoewel, exposeren is schade accepteren maar ik denk niet dat elk object in het depot achter zou moeten blijven. Daarvoor wordt er niet verzameld.’’ Zelfs als De Wereld Draait Door een open tentoonstelling zou houden op het Kattenburgerplein (tegenover het museum) zou hij nog willen denken aan manieren om dit mogelijk te maken. Maar daar hangt dan waarschijnlijk wel een prijskaartje aan. De objecten moeten goed beschermd worden en daar moet hij zelf ook verantwoording over afleggen bij de erfgoedinspectie. ‘’We kunnen niet zomaar schilderijen of globes hier op het kattenburgerplein zetten omdat dat meer publiek oplevert, dan krijg ik dat al heel snel te horen.’’ Maar bij voorbaat zeggen dat iets niet mag of kan vindt hij onnodig. Er is vaak wel een oplossing te vinden om de collectie zo mobiel mogelijk te houden.

Niet anders dan anders
Verder ziet Oskar de samenwerking met De Wereld Draait Door puur zakelijk. ‘’In feite is het niet anders dan een andere bruikleen. Wij houden hiervoor de standaard procedure aan.’’ Ik vroeg mij hardop af of er daarom ook beperkingen waren aan de te lenen objecten. Oskar legt uit dat wanneer er bijvoorbeeld een schilderij bij de selectie zit wat in erg slechte staat is het waarschijnlijk eerst langs een restauratie atelier moet. ‘’Daar hangt dan wel een prijskaartje aan.’’ Over het gastmuseum zelf maakt Oskar zich geen zorgen. Het Allard Pierson heeft zich als museum net zo goed aan de regels van de erfgoedinspectie te houden als Het Scheepvaartmuseum. Zij hebben ook te maken met klimaateisen. Daarnaast heeft het Allard Pierson op dit moment ook een werk van het museum in bruikleen. Dat gaat vooralsnog zonder problemen en Oskar ziet geen enkele reden waarom dat zou veranderen. 

Mee beslissen
De keuze om mee te doen aan het Pop-Up Museum is gemaakt door de afdeling Development. Zij bepalen veelal welke tentoonstellingen er gerealiseerd worden omdat zij zich het meeste bezig houden met publieksonderzoek. Zij bekijken wat het publiek verwacht van het museum. Het Pop-Up Museum kwam op hun pad doordat een collega van de afdeling connecties heeft met Daan Roosegaarden. Development heeft het voorgelegd aan de directeur van het museum, Pauline Krikke, die hier vrijwel direct akkoord op gaf. Het plan is voor het definitieve besluit wel aan Oskar voorgelegd. Het gaat tenslotte om ‘zijn collectie’. Al snel kwam hij tot de conclusie dat het zou gaan om een normale bruikleen met normale bruikleenprocedures. Geen enkel probleem dus. ‘’Het is een gerenommeerd museum, het Allart Pierson. Maar tegelijkertijd, als het nu in Nemo zou zijn, die houdt zich wat minder aan klimaat eisen, ook daar zouden we kunnen kijken wat mogelijk is.’’ Oskar is dus altijd bereid te denken in oplossingen.

 
Daan Roosegaarden
Elk museum krijgt een BN-er toegewezen. Kunstenaar en ontwerper Daan Roosegaarden mag de ‘verborgen schatten’ van Het Scheepvaartmuseum kiezen. Uiteraard heeft Oskar zijn persoonlijke voorkeuren voor bekende Nederlands. Sommigen van hen zou hij graag een rondleiding in het depot geven. ‘’Zelf zou ik niet hebben gekozen voor Daan’’. Voordat Daan naar het depot kwam had hij al een erg goed beeld welke kunst hij ten toon wilde stellen legt Oskar uit. Dit zijn voornamelijk schilderijen waarop Hollandse luchten en licht is afgebeeld. Zijn voorkeur ging echt uit naar de schilderijen. Als Oskar zelf mocht kiezen had hij iets heel anders laten zien bij het Pop-Up Museum. Hij heeft een voorliefde voor vele objectjes in Wunderkammers die allemaal een uniek verhaal te vertellen hebben. Waar voor iedereen iets bij zit. Het leek hem leuk als deze objecten ook eens getoond werden. ‘’Maar dat is dan ook weer echt die depotnerd in mij.’’ zegt hij lachend. ‘’De kleine pareltjes uit de collectie.’’

Helaas is dit niet gebeurd en had Daan Roosegaarden al zo stellig een beeld in zijn hoofd van de schilderijen die hij wilde kiezen. De voorselectie die een collega in het depot had gemaakt werd vrijwel niet gebruikt. Volgens Oskar was Daan heel erg eigenwijs maar maakt een creatieve geest het ook wel weer interessant. ‘’Hij trekt alle rekken open want hij is zo enthousiast. Dus die hele voorselectie is losgelaten en hij heeft gewoon een eigen selectie gemaakt. En hij heeft er zo’n 35 uitgekozen.’’

Gaat het zien
En op deze wijze word de zaal van Het Scheepvaartmuseum en Daan Roosegaarden ingericht in het Allard Pierson. Niet de wonderkamers van Oskar maar de schilderijen met Hollandse luchten staan centraal.

 

Het Pop-Up Museum van De Wereld Draait Door is te zien vanaf 29 januari 2016.


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie