ROBOTS IN HET MUSEUM!

Een interview met Marleen Hartjes, coördinator van het Special Guest Programma van het van Abbemuseum

Een aantal weken geleden reisde ik af naar Eindhoven om daar een interview af te nemen in het van Abbemuseum. Het museum is in Nederland een voorloper op het gebied van social inclusion. Dit dankzij het special guest programma, een programma gefocust op doelgroepen die niet snel naar een museum toe komen. Het van Abbe heeft sinds herfst 2015 een Europese primeur, en kan zich de trotse eigenaar noemen van een heuse museumrobot. Over dit en meer sprak ik de coördinator van het special guest programma

20151208_130820.jpg

“Hoi! Ik ben Marleen Hartjes, ik werk voor de afdeling educatie en publieksbemiddeling en ik ben binnen het museum ook verantwoordelijk voor het special guest programma. Als coördinator van het special guest programma ben ik verantwoordelijk voor zowel de inhoud van het special guest programma als eigenlijk alles wat daarbij komt kijken. Van communicatie tot nieuwe projecten initiëren en opzetten. Het begeleiden en trainen van bijvoorbeeld museumdocenten om speciale rondleidingen te geven.”

Marleen is een vlotte jonge vrouw van tegen de dertig, die gelukkig nog tijd voor me had nadat ik anderhalf uur vast had gestaan op het station van Tilburg en veel te laat was voor onze afspraak.

Wat houdt het special guest programma precies in?

 “Het special guest programma komt voort uit de ervaringen die we hebben met Onvergetelijk van Abbe. Dat is een programma dat we samen met het stedelijk hebben opgezet, Onvergetelijk Stedelijk, een aantal jaar geleden, en dat geïnspireerd is door het MOMA, museum of modern Art in New York. Zij hadden daar al een aantal jaar ervaring met programma’s voor mensen met alzheimer en dementie en hun mantelzorgers en geïnspireerd daarop hebben wij rondleidingen ontwikkeld voor hier en in het Stedelijk Museum. We merkte dat deze rondleidingen heel veel impact hebben in het leven van individuele bezoekers.”

 “Gewone bezoekers komen vaak naar het museum toe ter inspiratie, om een leuke middag te hebben met vrienden of familieleden, en/of om een esthetische ervaring te krijgen of te vinden. Voor mensen met alzheimer en dementie zijn er ook hele andere dingen die van belang zijn. Wij merken dat we binnen die rondleiding heel erg focussen op wat iemand wel nog kan, op het samen kijken naar kunst. Een positieve herinnering en een positieve ervaring hebben hier. We merken dat de gesprekken naar aanleiding van de kunstwerken hele mooie gesprekken en herinneringen kan triggeren. Maar dat is een bijeffect, dat is niet iets waar we op focussen.”

 “We hebben inmiddels gehoord dat de mensen met dementie zelfs tot twee weken na het bezoek helderder en positiever zijn. Er is een heel groot wetenschappelijk onderzoek gaande naar wat het nou precies is wat dat positieve effect geeft, maar dat het door de rondleiding en door de kunst komt staat in ieder geval vast.”

“We realiseerde ons wat de impact kan zijn van kunst in het leven van mensen en we ontdekte ook dat wij als museum nog helemaal niet toegankelijk zijn voor een heleboel doelgroepen. Naar aanleiding daarvan hebben wij een projectplan geschreven en ingediend bij de bankgiro loterij en dat hebben we gelukkig gehonoreerd gekregen. Met het geld van de bankgiro loterij kunnen wij drie jaar lang het special guest programma uitvoeren en daarnaast ook de kennis en ervaring die we daarbij opdoen verspreiden onder andere musea. We richten ons daarbij op mensen die blind of slechtziend zijn, doof of slechthorend en mensen die door een mobiele beperking niet naar het museum kunnen komen. Voor deze drie doelgroepen zijn nu allemaal programma’s ontwikkeld en die zijn inmiddels allemaal uitgevoerd.”

“Wat best grappig is, is dat als je zo’n programma lanceert andere special guests zich ook ontzettend aangesproken voelen. Zo van, wij zijn ook special guests! Het gaat hier om mensen met autisme of met geestelijke beperkingen zoals bijvoorbeeld het syndroom van down of mensen met afasie. Inmiddels staan we daar ook heel erg voor open maar we moeten de aandacht wel een beetje verdelen, we kunnen niet alles tegelijkertijd aanpakken. Voor de mensen met afasie hebben we nu één keer per maand ook een rondleiding, die heet spraakmakend van Abbe. We hebben gemerkt dat beeld en beeldtaal bij het revalidatieproces van deze mensen enorm kan helpen.”

“Het voor ons heel belangrijk dat we kunnen benadrukken wat de meerwaarde is van een inclusief museum. Wat kunnen wij leren van deze doelgroepen, zodat wij de museumervaring van iedereen kunnen verbreden en verdiepen. Om een voorbeeld te geven, de rondleiding die we nu hebben voor blinden en slechtziende is multi-zintuigelijk,  waarbij je dingen kunt ruiken, aanraken en horen. Dat is niet alleen interessant voor mensen die blind zijn, maar ook voor gewone bezoekers. Zo proberen we dus bij alles te kijken naar hoe wij het programma voor iedereen toegankelijk kunnen maken en dat het vanzelfsprekend is dat er bijvoorbeeld ook blinde mensen naar het museum komen. Dat inclusieve museum is voor ons een heel belangrijke stip aan de horizon en dat is de insteek waar al de speciale programma’s in plaats vinden.”

En hoe past de robot in dit plaatje?

 “Nou we hebben hem natuurlijk ingezet voor mensen die fysiek niet naar het museum kunnen komen. Daarbij moet je denken aan mensen die langdurig ziek zijn of iets dergelijks. Op dit moment hebben wij met verschillende ziekenhuizen en verzorgingscentra ingelogd in de robot zodat deze vanuit hun locatie het museum hebben kunnen bezoeken. (In principe is het systeem dat we hebben het makkelijkst om één op één te doen. Eén iemand die inlogt en aan de andere kant wordt dat persoon dan door één van onze begeleiders begeleidt.)”

“Dat waren bijvoorbeeld mensen van de dyalise afdeling van het ziekenhuis of mensen in een isolatieruimte die drie tot zeven weken afgezonderd van iedereen in zo’n kamer liggen. Die kunnen op deze manier in contact kunnen komen met andere mensen en eventjes uit het ziekenhuisleven stappen. Ik hoorde dat mensen wanneer ze contact hebben met elkaar makkelijker witte bloedlichaampjes aan maken, waardoor ze theoretisch gezien minder lang in de isolatieruimte hoeven te liggen. Dat vond ik zelf een heel leuk weetje. Maar je hebt ook niet mobiele mensen met dementie die in een verzorgingstehuis zitten. Overmorgen hebben we daar speciaal een rondleiding voor waarbij de rondleider naar het verzorgingstehuis toe gaat en dan met een groepje van demente ouderen vanuit de aula daar gaat inloggen in de robot. De besturing doet de rondleider dan uiteraard.”

Hoe werkt de besturing?

“Je kunt de robot namelijk vanuit thuis besturen. Je meldt je aan via de website en reserveert de robot. Dan geef je aan wanneer je zou kunnen en krijg je van ons een bevestigingsmailtje toegestuurd met daarin een link waarmee je het besturingsprogramma kunt downloaden. Het besturingsprogramma kan je in principe ook vaker gebruiken. Het makkelijkst is het besturen gewoon met de pijltjestoets maar het kan ook met de muis of een gamecontroller. (Met het ziekenhuis bespreken we dat meestal eerst van te voren omdat patiënten soms niet goed mobiel zijn met hun handen en dan kijken we naar wat de andere opties zijn.) Als je je hebt ingelogd vangt iemand je op in het museum en die legt even uit hoe de robot werkt, het audio niveau wordt afgestemd met elkaar en dan kan men het museum bezoeken.”

En er zijn nog geen incidenten geweest met de robot die per ongeluk tegen objecten aan rijdt?

“Nee dat is gelukkig nog niet gebeurt, er zitten sensors op de robot waardoor hij nergens tegenaan kan botsen, alleen zitten deze niet aan de achterkant. Er loopt daarom altijd een begeleider mee, niet alleen omdat we het ontzettend belangrijk vinden dat we gastvrij zijn, maar tegelijkertijd is het ook een extra check om te zorgen dat de robot nergens tegen mensen aan rijdt of per ongeluk de trap af rijdt. Hij kan nog niet herkennen dat de trap naar beneden begint helaas. Daarnaast zitten er twee camera’s op dus je kunt echt goed navigeren. Overal waar bezoekers kunnen komen, kan de robot ook komen.”

Hoe zijn jullie bij de robot gekomen? Want dit is de eerst in Europa toch?

“Afgelopen jaar kwam ik een filmpje tegen op internet van een vergelijkbare robot in Amerika. Ik ben gaan onderzoeken wat dat precies was en welk bedrijf de robot had geproduceerd. Daarna heb ik contact op genomen met dat bedrijf en bleek het ook haalbaar te zijn voor ons in het museum.”

“We hadden in ons originele plan voor het special guest programma een programma opgenomen genaamd Aan De Buis Gekluisterd. Bij het robotproject stond in eerste instantie geen robot in het originele plan. Maar een cameraman die op zaal stond en een rondleider die naast het bed van een patiënt aan de hand van live camerabeelden zou vertellen over de kunst. Toen kwam ik de robot tegen en dacht ik; dit is echt de oplossing!”

“Het bied ook nog allemaal andere mogelijkheden. Wij zijn een internationaal museum en we werken veel samen met internationale kunstenaars. Een van de mogelijke projecten die we de komende maanden al gaan uitproberen is het geven van een rondleiding door een kunstenaar vanuit het buitenland. De bezoekers volgen dan juist de robot. Of dat ter voorbereiding van een tentoonstelling de kunstenaars kunnen inloggen om te kijken wat hij er van vindt.”

“De robot biedt ook een oplossing voor schoolklassen. Het blijkt zo te zijn dat schoolklassen vaak het vervoer naar musea niet voor elkaar kunnen krijgen. In dat geval is het veel makkelijker om in de robot te loggen vanuit school en op die manier een rondleiding te krijgen door het museum. Of dat het museum echt een tool is die gebruikt kan worden tijdens lessen. Als er op een middelbare school bijvoorbeeld het kubisme wordt besproken, kan de robot gereserveerd worden en alvast in een zaal met kubistische kunstwerken neergezet worden. De school logt in en de zaal kan besproken worden tijdens de les via de robot. Er gaat natuurlijk niks boven het museum zelf bezoeken. Ik denk dat de mensen die van kunst houden zeker niet hun museumbezoek gaan vervangen voor de robot. Maar je kan daardoor wel vaker, laagdrempeliger en makkelijker met je klas tussendoor naar het museum gaan.”

Zijn er nog meer concrete toekomstplannen?

“Op dit moment heeft de robot twee fisheye camera’s en daar komt deze maand nog een extra camera bij, een hd camera. Met de fisheye camera’s kan er makkelijk genavigeerd worden door de ruimtes en als je voor een kunstwerk staat, wordt de hd camera automatisch inschakelt waardoor je geen vertekend beeld meer krijgt. Sterker nog, die camera kan zo goed inzoomen dat je bijna meer kunt zien dan met je ogen. Je kunt dan echt de toets van het schilderwerk zien vanuit huis. Op dit moment is het programmatje heel handig in gebruik, maar het is alleen nog Engelstalig en je kunt het alleen maar installeren op een computer. Komende maand zal het programma ook beschikbaar worden voor telefoons en tablets. Er komt uiteindelijk ook een Nederlandse versie, maar dat kost nog wat tijd. We gaan de robot ook wat bewuster als tool gebruiken, dus naast dat we met ziekenhuizen en verzorgingstehuizen een abonnement willen aangaan, waarbij ze bijvoorbeeld iedere donderdag met hun patiënten kunnen inloggen, kunnen we de robot op overige momenten voor onderwijs beschikbaar maken.”

En als het helemaal stormloopt en de robot constant bezet is, dan kunnen we altijd nog een tweede robot nemen. Maar voor nu is dit de weg om te gaan en ik ben vooral benieuwd naar wat de toekomst brengt.”

“Wil je zelf de robot besturen?”

En natuurlijk wilde ik dat doen! Onder begeleiding van Marleens stagiaire werd ik aan de robot gekoppeld en los gelaten in het museum. Nou ben ik niet de meest technische persoon ter wereld en als ik heel eerlijk moet zijn vindt ik het nog steeds erg spannend dat mij ooit een brommerrijbewijs is toevertrouwd, dus ik hield mijn hart vast. Ik werd met een laptop in de hal geparkeerd en stuurde via daar de robot het museum in. Na een paar testrondjes scheurde ik als een echte pro door het museum heen. Door de robot heen kon ik prima met de begeleider kletsen en naar de kunstwerken kijken, ik ben zelfs met de robot de lift in geweest. Het was leuk om te zien hoe nieuwsgierig de andere bezoekers naar de robot waren. Ook het museumpersoneel kreeg een grote grijns op het gezicht als robot-ik de hoek om kwam karren. De robot is overduidelijk een lieveling in het museum. Ik ben het met Marleen eens dat dit een grote stap de toekomst in is voor musea. En ook ik ben benieuwd wat er nog allemaal aan komt!


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie