Ook archivarissen doen aan ethiek!

Ook archivarissen doen aan ethiek

 

Wanneer je over straat loopt houdt je niet alleen rekening met het stoppen voor een rood stoplicht, omdat dat nu eenmaal in de wet is vastgelegd. Onbewust maak je ook vaak ethische beslissingen, zoals het helpen van een kind dat zijn moeder kwijt is in de supermarkt. Deze afwegingen maak je niet omdat de Nederlandse wet het je verplicht, maar omdat je als mens normen en waarden hanteert die het samenleven in de maatschappij mogelijk maken. Ook in in de archivistiek worden er ethische afwegingen gemaakt.

 

Privacy boven veiligheid? 

Ethiek of moraalwetenschappen kennen we allemaal als een aftakking van de filosofie. Deze leer houdt zich bezig met de kritische blik op het menselijk handelen. Zonder dat we er bewust mee bezig zijn, heeft iedereen dagelijks te maken met ethische afwegingen. Maar niet alleen als individuen maken we ethische afwegingen, ook in ons werk is de ethiek een grote drijfveer vanwaaruit we handelen. Zo zijn er afspraken gemaakt in de wetgeving over de bescherming van persoonsgegevens. Maar in sommige gevallen is het de vraag of de bescherming van deze gegevens wel opweegt tegen andere belangen, zoals de staatsveiligheid. Had de arts van de Duitse co-piloot, die in maart 2015 bewust een passagierstoestel liet neer storten in de Alpen, eerder aan de bel moeten trekken bij de autoriteiten? Dit zijn complexe ethische vraagstukken.

 

Ethiek als rode draad voor wetgeving 

Zo speelt de ethiek ook binnen de archivistiek een grote rol. Hoe gaan we om met documenten die zowel als herinnering, controlemiddel als historische stukken dienen? Wat moet bewaard blijven, wat moet juist vernietigd worden, wat moet voor inzage bewaard blijven en welke documenten moeten juist beschermd worden tegen inzage? Dit zijn vraagstukken die voor een groot deel in verschillende wetten zijn vastgelegd. De wetten die ons vertellen wat wel en niet wenselijk is in de maatschappij, zijn gebaseerd op de normen en waarden die er algemeen heersen en vastgelegd worden. De ethiek is dus de basis voor de bestaande wetgeving. 

 

Ethische afwegingen

Wanneer er een ethisch probleem is, moeten we naar verschillende aspecten kijken om een goede afweging te kunnen maken. Daarbij komen vragen aan bod als: wie zijn de betrokkenen, welke informatie is er, welke argumenten kunnen worden aangevoerd en wat is de conclusie daarvan? Door het stellen van deze vragen kunnen we tot een oplossing of constatering komen waarmee binnen het veld volgens de heersende normen en waarden juist gehandeld kan worden. Uiteindelijk is beroepsethiek de schakel tussen persoonlijke waarden en normen van de beroepsbeoefenaar en de waarden en normen in de samenleving.

 

Beroepscode voor Archivarissen 

Omdat er binnen de archivistiek op veel vlakken nog wetgeving ontbreekt, is er zelfregulering ontstaan. Zelfregulering houdt in dat beroepsgroepen een eigen regeling bedenken, waar betrokkenen zich aan dienen te houden. Voor de archivistiek zijn er afspraken gemaakt in de Beroepscode voor Archivarissen. In deze code worden afspraken vastgelegd over het handelen van archivarissen. Zo wordt er onder andere van archivarissen verwacht dat ze de authenticiteit van een document beschermen tijdens het bewerken, conserveren en gebruiken ervan. Het voordeel is dat de betrokkenen veel kennis  hebben van het veld waarbinnen ze opereren. Daarnaast bevordert zelfregulering het vertrouwen van het publiek en het imago van de beroepsgroep. Het is echter zo dat  bij zelfregulering het beroepsveld niet alleen de reglementen opstelt, maar ook de controles uitvoert. Er is dan dus geen machtenscheiding meer. 

 

 

0 reacties

Plaats een reactie