Yes: Identity Matters

Vanuit welk oogpunt worden tentoonstellingen ontwikkeld? Vanuit de museumprofessional of de gerepresenteerde groep? Wat doet dat met de identiteit van het museum of het project? Wiens verhaal vertellen we op die manier eigenlijk?

Onlangs was Freemd aanwezig bij een tweedaagse conferentie waarbij ‘identiteit’ het hoofdthema was. Er was een gemixt, internationaal publiek aanwezig van geïnteresseerden en erfgoedprofessionals. Er werden presentaties gehouden, filmpjes vertoond, gesprekken gevoerd en culturele instellingen bezocht. Tijdens de conferentie werd duidelijk dat, onder andere door de participatiebeweging, musea kritisch kijken naar hun waarde in de samenleving en de eigen identiteit van de instelling. In deze zoektocht naar waarde en identiteit worden de bezoekers en stakeholders uitgenodigd om daar invulling aan te geven. Dat wordt gedaan vanuit verschillende perspectieven en op verschillende manieren.

#Decolonizethemuseums

Tijdens de conferentie maakten we kennis met projecten die het thema identiteit centraal stelden of als bepalende waarde neerzetten. Een voorbeeld van zo’n project is Decolonize the Museum. In dit project gaan (etnografische) musea aan de slag met de bewustwording bij museummedewerkers en bezoekers, van de manier waarop bevolkingsgroepen in musea worden gepresenteerd aan het publiek. De vraag is hoe de presentatie van ons koloniale verleden zich verhoudt tot de manier waarop we een beeld scheppen van mensen in het heden. Door kritische vragen te stellen en workshops aan te bieden aan de deelnemende instellingen, dagen ze uit om vaker het gesprek aan te gaan over diversiteit in het heden en de presentatie daarvan.

Turn the world upside down, Decolonize the Museum Conference Image credit: https://unsettlingamerica.wordpress.com/2014/12/05/the-decolonial-atlas-re-imagining-the-world/ (link is external)
Turn the world upside down, Decolonize the Museum Conference
Bron: Unsettling America 

Decolonize the Museum is een goed voorbeeld van een initiatief dat opgezet is vanuit een probleem dat aanwezig is in onze samenleving. De oprichters zoeken in plaats van het onderwijs, toenadering in een informele leeromgeving. De vraag hoe je een volk, inwoner of groep moet presenteren in een museum, is al langer een onderwerp van gesprek. Maar het is niet verwonderlijk dat juist in een tijd waarin volgens velen de samenleving verhard, een dergelijk project van de grond komt en een dialoog ontstaat.

Hoe goed ken jij jouw buur(t)?

De benadering van Imagine IC is anders, maar minstens zo interessant. In tegenstelling tot Decolonize the Museums, die de vraag neerlegt bij museummedewerkers, laat Imagine IC de stakeholders zelf bepalen hoe zij gepresenteerd worden in het project ‘Vitrine van Zuidoost’. Hoewel er in dit project gebruik wordt gemaakt van een kleine collectie dat een gemeenschap presenteert, wordt ook hier de eigen identiteit als bepalende waarde neergezet. De directe betrokkenen moeten zelf bepalen wat hun identiteit is en hoe deze wordt gepresenteerd. De gemeenschap die in de Bijlmer woont is zeer divers. Door een dergelijk project komt het gesprek tussen de verschillende culturen op gang en wordt er mede voor gezorgd dat mensen meer over elkaar en elkaars cultuur, achtergrond en identiteit te weten komen.

Foto's van de Bijlmer, op weg naar Imagine IC tijdens de Conferentie Identity Matters. Foto: FreemdmeteenF
Foto's van de Bijlmer, op weg naar Imagine IC tijdens de Conferentie Identity Matters.
Bron: FreemdmeteenF

Inspelen op actualiteit

Met die insteek, meer te weten komen over elkaars identiteit, achtergrond en cultuur, is ook het project “Multaka: the museum as meeting point” opgezet. Het project startte in 2015 door de komst van veel vluchtelingen naar Europa (Duitsland) en een samenwerking met verschillende musea die iets voor vluchtelingen wilden betekenen. ‘Multaka’ maakt het mogelijk voor vluchtelingen om kennis te maken met de Duitse cultuur en andersom maken bezoekers kennis met de cultuur, normen en waarden van de vluchtelingen aan de hand van objecten in het museum. Voor dit project is een groep van negentien Syrische en Iraakse vluchtelingen opgeleid tot gidsen en praten zij met bezoekers over de dingen die zij interessant vinden of wat voor hun veel betekent. Hierdoor ontstaat een uitwisseling onderling die bijdraagt aan het begrip en interesse voor elkaars identiteit en ontdekken de betrokkenen de verschillen en overeenkomsten in sociale en culturele omgeving in Duitsland.

De deelnemende musea hebben op deze manier op een waardevolle manier ingespeeld op actualiteiten die spelen in de samenleving. Tegelijkertijd hebben de musea nieuwe waardevolle verhalen kunnen toevoegen aan hun collectie die laten zien hoe relevant collectie is om het verhaal te vertellen van ons heden en de toekomst.

So, let’s talk!

In de genoemde projecten staat het aangaan van het gesprek over identiteit centraal. De manier waarop en door wie de identiteit van een plek of de gepresenteerde wordt gedeeld is bepalend voor de beeldvorming van de bezoeker én de stakeholder. Parallel daaraan is dat belangrijk voor de identiteit van het museum en de collecties. Door het samenbrengen van stakeholders en publiek komen er waardevolle gesprekken op gang, die bijdragen aan de dialoog over actuele onderwerpen die spelen in de (lokale) samenleving.

Er zijn nog veel meer van dit soort voorbeelden te noemen. Ook tijdens de conferentie hebben we veel andere voorbeelden van dergelijke projecten gezien. Toch zijn we nog benieuwd de invloed van de projecten. Hoe worden de gesprekken aangegaan? Hoe worden ze bewaard? Welk effect heeft het op de identiteit van de bezoeker? En op het museum? Over deze en veel meer vragen over identiteit in de cultuur- en erfgoedsector gaan we graag met jou persoonlijk in gesprek. Dat doen we het liefst face-to-face tijdens onze eerste bijeenkomst van #drinkingaboutmuseums op 13 mei om 19.00 in het Volkshotel aan de Wibautstraat 105 in Amsterdam.

Tot dan!

---

Dit artikel is geschreven naar aanleiding van de tweedaagse conferentie Identity Matters dat plaats vond op 14 en 15 april in het Volkshotel, Amsterdam. De conferentie, georganiseerd door Waag Society n.a.v. het Europese RICHES project, stond geheel in het teken van het uitwisselen van kennis en kunde op gebied van identiteit in de culturele sector. Hier vind je een algemene recap van de conferentie en een zeer uitgebreid programmaboekje.


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie