Het archief van een spionne?

13 maart 2018 brachten de Reinwarders van de minor Archieven een bezoek aan de Culturele Hoofdstad van Europa: Leeuwarden. We reisden af naar het noorden van Nederland om de Mata Hari tentoonstelling in het Fries Museum te gaan bewonderen. Deze tentoonstelling was voor ons interessant, omdat een groot deel van de collectie uit archiefstukken bestaat. We gingen daarom kijken of het mogelijk is om archief op een interessante manier voor een groot publiek tentoon te stellen.

Mata Hari tentoonstelling
*
tentoonstelling 1
tentoonstelling 2

Toch blijven we studenten van de minor Archieven en begon onze dag met een bezoek aan het Regionaal Historisch Centrum: Tresoar (Fries voor “schat”). Tresoar beheert een grote collectie aan archieven en een bibliotheek over Friesland. De verschillende tentoonstellingen in het gebouw, zorgde ervoor, dat we meer vertrouwd raakten met de Friese taal en cultuur.

In het Fries Museum kregen we een rondleiding van publieksconservator Hans Groeneweg. Hij heeft meegewerkt aan de Mata Hari tentoonstelling. De tentoonstelling begint met het moment dat Mata Hari (echte naam: Margaretha Zelle) is opgepakt op verdenking van spionage voor de Duitsers in de Eerste wereldoorlog. In deze ruimte zagen wij archiefstukken van de Franse geheime dienst. Uit de geheime stukken blijkt dat Mata Hari geen enkele kans maakte bij het militair tribunaal, waardoor ze werd veroordeeld tot de doodstraf. De geheime dienst zag haar als mannenverslinder. De hoofdonderzoeker had zijn oordeel al klaar, voordat het proces begon. Mata Hari reisde in haar eentje door heel Europa, terwijl in die Eerste Wereldoorlog vele jonge soldaten stierven op het slagveld. Volgens de hoofdonderzoeker moest zo’n vrouw “hangen”. [1]

Het archief wat nu openbaar is, geeft daarom wat nuance aan de mythe die rond Mata Hari is ontstaan. Naast deze geheime stukken is er in de tentoonstelling ook veel correspondentie te vinden, Mata Hari schreef namelijk vele brieven tijdens haar leven. Hierdoor krijg je als bezoeker een bijzondere inkijk in haar leven.

De ruimtes in de tentoonstelling zijn allemaal erg gericht op het creëren van een bepaalde sfeer. In de eerste ruimte voel je de wanhoop. Daarna wordt je als bezoeker meegenomen door haar jeugd in Leeuwarden, haar huwelijk, zwangerschap en scheiding. Uiteindelijk zie je haar pas echt opbloeien in Parijs als exotische danseres. Het Fries Museum heeft de archiefdocumenten op een bijzondere wijze tentoongesteld. Het was alleen jammer dat sommige ruimtes te donker waren. De tentoonstelling is daarnaast wat minder toegankelijk voor bezoekers die nog niet erg bekend zijn met het fenomeen Mata Hari. Het verhaal wordt namelijk niet op een chronologische wijze verteld. Om een zo compleet mogelijk beeld van Mata Hari te krijgen, is een rondleiding bij deze tentoonstelling sterk aan te raden.

 

[1] Leeuwarder Courant, “Geheim dossier Mata Hari al op internet” (versie 24 december 2016), http://www.lc.nl/friesland/Geheim-dossier-Mata-Hari-al-op-internet-21875741.html, geraadpleegd 23 maart 2018.


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie