Tot welke prijs?

Maatschappelijk verantwoord ondernemen; je kunt geen krant of tijdschrift openslaan of het gaat erover. Iedere zichzelf respecterende organisatie doet er aan mee, het bedrijfsleven voorop. 1 op de 4 Nederlanders vindt desondanks dat het Nederlandse bedrijfsleven asociaal is en zich te weinig gelegen laat liggen aan maatschappelijke betrokkenheid, zo heeft recent onderzoek uitgewezen.

Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen – ook wel modieuzer MVO genoemd – nu eigenlijk? Spaarlampen indraaien en een verbod op het uitprinten van emails ? Het financieren van een tentoonstelling in het Rijksmuseum? Op zondag lesgeven aan kinderen in kansarme wijken op de Weekendschool? Je medewerkers 6 dagen per jaar laten vingerverven met blinden, zwemmen met verstandelijk gehandicapten of taarten bakken met bejaarden? Of is het betalen van een forse vennootschapsbelasting ook een vorm van maatschappelijke betrokkenheid? Daaruit worden immers allerlei zaken voor de publieke sector gefinancierd – indirect draag je dan als onderneming ook bij. Ik hoorde laatst van een ondernemer die mij trots vertelde dat hij ook aan MVO deed, want hij verkocht zijn dienst voor een aanzienlijk lager bedrag dan zijn concurrent. ‘Uit ethische motieven’ zo voegde hij eraan toe. Uit het voorgaande mag duidelijk worden dat MVO een breed begrip is, dat op veel manieren wordt ingevuld.

Duidelijk is echter dat de bal volgens velen uitsluitend ligt bij het bedrijfsleven. Jaren geleden, toen ik vanuit mijn rol als Social Investment Manager bij een groot bedrijf met een minister sprak werd mij dat duidelijk. Ze complimenteerde mij met het feit dat zoveel van mijn collega’s zich als vrijwilliger inzetten om allochtone kinderen met huiswerk te helpen – dat verdient navolging, zei ze. Toen ik haar vroeg wat haar eigen ambtenaren – toch bijna 3000 in getal – deden op dat gebied keek ze me niet-begrijpend aan. ‘Ach, vanuit hun werk zijn ze al zo maatschappelijk betrokken, dan doe je in je vrije tijd toch liever wat anders’ was het antwoord van Hare Excellentie. De boodschap was helder. Maatschappelijk ondernemen is voorbehouden aan de private sector. Het asociale imago moet een beetje worden weggepoetst ... toch?

Richten we ons nu op de culturele sector en wat daar gedaan kan worden aan maatschappelijk ondernemen, dan kan ik me voorstellen dat de vraagtekens boven onze hoofden aan en uitflitsen. Laten we beginnen met MVO te splitsen in people, planet en profit. Aan de Planet-kant kun je je voorstellen dat de exploitatie van gebouwen zo duurzaam mogelijk gebeurt. Profit betekent hier niet – zoals bij bedrijven - het maken van winst en het betalen van zoveel mogelijk belasting, maar wellicht wel met zo min mogelijk overheidssubsidie ons cultureel erfgoed behouden. Eigenlijk het onttrekken van zo weinig mogelijk belasting met maximaal duurzaam resultaat.

Dat vereist creativiteit. En focus op andere bronnen. En daar komen we bij de People kant van duurzaamheid uit. Creatieve geesten, daarvan lopen er genoeg rond in de wereld van cultuur en erfgoedbehoud. In tegenstelling tot de wereld van de door linkerhersenhelften gedomineerde managers hoeven we hier creativiteit niet te stimuleren.

Is het misschien een heel wilde gedachte om het eens om te draaien?
Waarom kan het niet heel maatschappelijk verantwoord zijn om je als culturele organisatie open te stellen voor het bedrijfsleven?

Een brug te slaan tussen deze twee o, zo verschillende werelden, die elkaar soms o, zo nodig hebben? Die beiden verschillende invalshoeken hebben die zo verfrissend kunnen zijn als je met elkaar samenwerkt?

Een samenwerking die verder gaat dan de zak met geld die vanuit het bedrijfsleven besmuikt wordt overhandigd aan de culturele instelling waarna de grijzepakkenbrigade tevreden plaatsneemt op de eerste rij van de door hen gesponsorde voorstelling.

Een van de projecten waar ik vanuit het bedrijfsleven bij betrokken was, was de inhoudelijke samenwerking tussen onderzoekers bij het Shell laboratorium die schouder aan schouder werkten met de restauratoren van het Van Gogh Museum om zo oplossingen te vinden voor de langzaam verkleurende schilderijen van Vincent. Een samenwerking tussen twee werelden, waarvan beiden zoveel leerden. Elkaar respecterend voor vakkennis en manier van denken ... ik kan u verzekeren dat de onderzoekers van Shell nooit meer op de zelfde manier langs een schilderij zullen lopen. En de mensen uit de museale wereld kijken op hun beurt weer anders aan tegen het bedrijf dat ze alleen uit de krant kenden en dat ze stiekem heel arrogant vonden.

Zonder angst voor inhoudelijke bemoeienis vanuit het bedrijfsleven kan heel goed gebruik worden gemaakt van de kennis die daar aanwezig is. Waarom niet eens een rationeel ingestelde Linker HersenHelft laten meedenken met de opzet van een tentoonstelling? Of een snelle marketingjongen, die normaliter zijn dagen slijt met het bedenken van shampoo- reclamecampagnes laten meekijken bij een fondsenwervingsactie? De creatieve mogelijkheden zijn er volop. En voor een bedrijf is het weer eens wat anders dan hun logo op een sponsorbord.

Duurzaamheid vereist naar mijn mening een stevige verankering in de samenleving. Restaureren is prachtig maar beter is nog te zorgen dat het niet nodig is. Zoek daarom vroegtijdig verbinding met alle geledingen van de samenleving - ook het bedrijfsleven. Bedrijven zoeken tegenwoordig naar nieuwe manieren om hun medewerkers in een totaal andere omgeving te laten bloeien.

Een goed voorbeeld hiervan is de Stichting Kunst & Zaken. Deze bindt managers uit het bedrijfsleven aan culturele instellingen om een slag te maken in ondernemerschap. Sinds een paar jaar gebeurt het ook andersom : vanuit de culturele sector wordt geholpen bij het oplossen van vraagstukken van bedrijven. Een mooie win-win situatie, en zeer verantwoord als je het mij vraagt.

Out-of-the box denken levert niet alleen rationele oplossingen maar ook persoonlijke groei bij de betrokkenen, en bovendien een heleboel plezier.
Samenwerking is het cement van duurzaamheid.

Ik zou u allen dus willen oproepen : zet uw briljante rechterhersenhelft in werking, zoek het complementaire en stel u open voor nieuwe vormen van een duurzame samenwerking met bedrijven. Niet het geld vormt de verbinding maar de kennis!


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie