Zwarte Piet

Een korte samenvatting over de ergoedarena van 1 oktober 2014, met als thema: De discussie over de discussie van zwarte piet.

Hoe moet je nadenken over de Zwarte Piet-discussie die al enige jaren als een veenbrand door het land gaat? Dat was de vraag bij de 1 oktober-editie van de Erfgoedarena. Een volgepakte zaal, met opvallend veel studenten. Het moest geen welles-nietes worden, daar is de Arena niet voor. Belangrijker was het onderzoeken wat voor soort discussie dit nou is. Daar wisten we wel raad mee. Onze eigen docent Gábor Kozijn liet horen wat zijn studie naar de visies op het verschijnsel Zwarte Piet, eerder dit jaar, voor het VIE (Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed) had opgeleverd. Is dat nou een grappig bijfiguur in een onschuldig kinderfeest of een uiting van racisme en historische uitbuiting? Geen verrassing: Piet is allebei, afhankelijk van hoe je naar je tegenstanders in het debat kijkt. Maar in beide kampen blijkt er ook genoeg wil en ruimte om met de tijd mee te bewegen.
Drie deskundigen lieten zich vervolgens over de kwestie uit. Historicus Frits Booy zette de feiten nog eens op een rijtje: er is zeker een traditie, maar die ligt bepaald niet vast en verschilt ook nog eens per plaats. In het actuele debat blijkt vooral een onderliggend, Wilderiaans ongenoegen te spelen over de culturele dynamiek die met de aanwezigheid van betrekkelijke nieuwkomers in de Nederlandse samenleving samenhangt. Beeldend kunstenaar en uitgesproken Piet-criticus Raul Balai tilde de discussie naar de tegenstelling “voor of tegen verandering”. Met zijn pleidooi schiep hij ruimte voor alternatieven op eurocentrische geschiedschrijving, waarin slavernij en associaties daarmee wel eens erg makkelijk worden weggewimpeld. Maar hij zag nu een omdraaiing: “witte Nederlanders” worden opeens collectief ter verantwoording geroepen. Henk Leegte, oud-voorzitter van het Amsterdamse sinterklaascommittee, had wel begrip voor de critici. Als voorganger van de doopsgezinde gemeente (Singelkerk) wist hij wat buitengesloten zijn betekent. Hij beschouwde de anti-Piet stemming als een belangrijke wake up call, maar waarschuwde ook voor de angst die ermee zichtbaar wordt. Wanneer we verandering opvatten als afpakkerij hebben we echt een probleem. Er volgde een uiterst levendige zaaldiscussie op deze thema's: meebewegen, willen veranderen, ontvriezen van als al te vast ervaren tradities, en vooral: de rol van de media, in dit geval NPO met het Sinterklaasjournaal. Sommigen vonden dat het publieke debat vooral daardoor wordt beïnvloed – anderen juist niet. We besloten met de vraag naar de rol voor erfgoedprofessionals. Die bleek vooral in het kennisdomein te liggen, in het zorgen voor voorlichting en educatie. Er gingen echter ook een aantal stemmen op een wat activistische opstelling.


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie