Eenmaal een vriend, voor altijd een vriend?

Wat voor soort relaties doe je op in projecten van een stadsmuseum en hoe ga je daar na afloop van het project mee om?
Nina Simon's Hierarchy of Social Participation

"Vlak voor kerst werd ik gebeld door Mustafa Cinar die een koffiehuis en een bakkerij heeft in de Javastraat. Het Amsterdam Museum had vorig jaar een van de filialen van het buurtwinkelproject in zijn koffiehuis. Mustafa’s buurman Fred Schilder, van de Volendammer Vishandel, was overleden. Mustafa vroeg of ik hem kon helpen met de toespraak die hij bij de begrafenis van Fred wilde houden. Hij vertelde wat hij wilde zeggen en ik schreef het op. We praatten nog een tijd door over de dood, religie en taal. Het optekenen van levensgeschiedenissen, overdragen van dierbare objecten aan het museum of samenwerken bij tentoonstellingen schept een band die na afloop van een project weer losser wordt, want het is nu eenmaal onmogelijk om iedereen te blijven zien.

Bij het nadenken over relatiebeheer schoot me een scene in gedachten uit de documentaire Hoeren (1991) van Meral Uslu, die ooit te zien was op de tentoonstelling over prostitutie. Een call girl raadpleegt voordat ze naar een klant toegaat even haar kaartenbakje met persoonlijke gegevens. Uitstekend relatiebeheer. Ik schrijf tegenwoordig ook wat achtergrondgegevens van nieuwe relaties op. Ieder project zorgt immers voor tientallen en soms wel honderden nieuwe contacten. Er staan mensen in mijn diverse adressenbestanden uit uiteenlopende groepen als Surinaamse zangvogelliefhebbers, duivenhouders, prostituees, liefhebbers van het levenslied, hiphoppers, de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen, dragers van zeemanstatoeages en de klasgenoten van Anne Frank.

Op mijn bureau staat nog steeds een oud kaartenbakje maar tegenwoordig gaat het bijhouden van de relaties digitaal, aanvankelijk met excelllijsten per project. Sinds een paar jaar houd ik mijn relaties bij in Outlook. Inmiddels zijn dat zo’n 1100 contacten. Bij LinkedIn nader ik de magische 500+ grens, ik heb 147 Facebookvrienden en 364 mailcontacten in mijn persoonlijke mailaccount. Deels overlappend gelukkig. Toen ik laatst mijn oude Nokia inruilde voor een slimmere telefoon zei de man van de telefoonwinkel wat verwijtend: ‘U heeft te veel contacten’. En zo heeft iedereen in het museum zijn of haar eigen netwerk of netwerkje.

Een groot museumomvattend systeem is er in het Amsterdam Museum niet, behalve de bestanden van het secretariaat (in weer een ander systeem, nl. Decos) die vooral voor uitnodigingen en correspondentie gebruikt worden. Onlangs is de website hart.amsterdammuseum.nl gelanceerd die makkelijker contact tussen vrijwilligers en andere betrokkenen mogelijk moet maken.

Maar hoe makkelijk is het om al die contacten te delen met collega’s? Zoals Sheila Watson zegt in Museums and Their Communities: musea werken niet met communities maar met mensen in communities. En die mensen ontmoeten niet ‘het museum’ maar individuen binnen die instelling (Watson 2007). Een fondsenwerver heeft andersoortige contacten dan een conservator maar gezamenlijk optrekken rond de inhoud, de geschiedenis van de stad, kan wel voordelen opleveren. Het probleem van vanavond lijkt een luxeprobleem maar is, zo te zien aan de opkomst, wel een kwestie waar een hoop mensen mee kampen. Ik hoop op veel oplossingen."


Imre Vegh van Debat.nl leidde de avond op energieke wijze. Edwin Jacobs (directeur Centraal Museum) vertelde hoe zijn mooiste contacten met kunstenaars tot stand komen: de ene wijst hem op de andere; met een aantal kunstenaars heeft hij een jarenlange en intensieve relatie. 'Share, care en dare' is zijn leitmotiv. Maar hoe moet hij de vele studenten die op een Red Bull event afkomen aan het museum binden?

Het viel psychologe Corine Sonke op dat mensen in de erfgoed sector een groot belang hechten aan onderhouden van relaties, maar dat er minder dan in de praktijk van psychologen een strikt protocol is. De administratie van relaties vond zij niet zo interessant, dat is vooral een kwestie van discipline. Mark Swinkels (social media marketeer) legde zijn iPhone op tafel. Kaartjes uitdelen deed hij niet meer. Elk nieuw contact ging meteen in LinkedIn. Mark wees op de behoefte van bedrijven om ‘vriendjes’ te zijn met hun klanten, terwijl ze tegelijkertijd erg huiverig zijn voor slechte verhalen over hun producten.

De discussie ging over administratieve zaken (welk systeem, wie beheert) maar ook over de aard van de contacten: mailen, bellen, afspreken, Facebook... Dit betrof de meer intensieve contacten maar hoe zat het met de bezoekers? De meningen waren verdeeld over het nut van social media voor de interactie met het publiek. Swinkels vond dit dé manier om te weten te komen wat bezoekers vinden. Anderen vreesden dat het weer iets zou worden waar ze veel tijd aan kwijt zouden zijn. Maar de behoefte aan delen en reageren op elkaar zal nog wel even blijven. De Reinwardt Academie presenteerde tijdens de erfgoedarena de nieuwe community website om informatie uit te wisselen over erfgoed projecten.

Meerdere musea bleken het moeilijk te vinden om contacten goed af te ronden, vooral als mensen veel bijgedragen hadden. Dus niet: “Nou, bedankt voor je erfgoed en tot ziens”. Er kwamen enkele mooie tips uit de zaal, zoals een reünie van een geslaagde tentoonstelling. Psychologe Corine Sonke veronderstelde zelfs een schuldgevoel bij museummensen en vroeg zich af hoe wederkerig die belangstelling is. Denken bezoekers en schenkers ook regelmatig: 'ik moet weer eens mijn gezicht laten zien in het museum'?

Duidelijk werd dat relaties complex en veranderlijk zijn en dat er niet een recept is voor goed relatiebeheer. Ik legde in mijn slotwoord een verband met de participatieladder van Nina Simon. Onder aan de ladder is het museum ‘liken’ een bescheiden vorm van het leggen van een relatie, het begin van vriendjes worden, en bovenaan staan intensieve relaties die ontstaan tijdens het gezamenlijk iets maken. En daarna waren er drank en bitterballen en begon het serieuze offline netwerken en relatiebeheren in de kantine van de Reinwardt Academie.


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie