Tweede laag

de Hercules Farnese (3e eeuw v. Chr.)

Ga vooral eens naar Napels. Mis dan het Nationaal Archeologisch Museum niet, dat zich gewoon “het belangrijkste archeologische museum ter wereld” noemt. Dat is even slikken maar ook weer niet zo gek, want je vindt er om te beginnen alle vondsten uit Pompeii en Herculaneum, en dat is niet niks. Ook is er een Gabinetto Segreto, het Geheime Kabinet vol vrijmoedige erotische afbeeldingen, geschilderd en in sculptuur, van de meest verbazende standjes en combinaties, animal, mineral and vegetable. Nu is dit kabinet nog steeds een tikje geheim, want je moet bij de kassa expliciet melden dat je het bewuste kabinet wilt bezoeken. Daarop krijg je een apart – wel gratis – kaartje, voor een bepaald tijdsblok. Jeugdigen, dames en andere zwakken van gemoed, zo zal de verwachting zijn, worden op deze manier actief ontmoedigd. Maar het Napolitaanse museum heeft nog veel meer. Elke keer dat ik er kom val ik van m’n stokje wanneer ik me realiseer door zo ongeveer een handboek klassieke archeologie te lopen. Minstens de helft van alle iconen van de klassieke kunst staat er gewoon op een rijtje. De Hercules Farnese, de Farnese-stier, de Tyrannendoders, de Tiber Apollo, en de grote Borgia- en Medici-cameeën.

Na op adem gekomen te zijn valt opeens op hoe aardig de inrichting van dit belangrijkste archeologische en tegelijk een van de oudste museum ter wereld is. Nog best veel voorwerpen, en ook erg veel onbegrijpelijks, plus de bekende licht hufterige Italiaanse service. Maar er is aan het traditionele parcours, verdeeld per vindplaats en materiaalsoort, opeens een tweede laag toegevoegd. Men heeft de moeite genomen bij de opstelling niet alleen te vermelden wat iets is, van wanneer en vanwaar, maar ook wat het ding in kwestie hier eigenlijk doet. Voor spullen uit het nabijgelegen Pompeii en Herculaneum is dat duidelijk. Voor de prinselijke collecties van de Borgia’s, de De’ Medici's en de Farneses niet. Die hebben er nooit gewoond, en wat doen die spullen hier eigenlijk? Zo staat er bij een wereldberoemd kolossaal marmeren beeld van een op zijn knots leunende Hercules-hulk zoiets als “Deze Hercules uit de Thermen van Caracalla in Rome kwam hier uit het bezit van de Romeinse Farnese-familie, wier telg Karel III van Spanje ook koning van Napels was en die tegen de zin van erflater paus Alexander Farnese het gehele familiebezit naar de nieuwe hoofdstad van zijn koninkrijk bracht”. Voor stukken uit de Borgia- en Medici-collecties idem dito. Er werd opeens aan de bezoeker duidelijk gemaakt hoe de voorwerpen, complexen en ensembles in dat museum terecht waren gekomen. Bepaald geen makkelijk verhaal - de geschiedenissen van de verschillende Italiaanse koninkrijken, staten en prinsdommen vormen een onontwarbare spaghettibrei van vijf eeuwen Europese dynastieke politiek. Maar het is een uiterst hoffelijke geste dat ze de bezoeker serieus willen nemen. Ik moet in Nederland nog het museum tegenkomen dat antwoord geeft op de vraag wat al de dingen daar eigenlijk doen. Zijn ze op een dag komen aanwaaien? Flessenpost? Ga vooral eens in Napels kijken hoe het ook kan.


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie