Vooruitgang

Ik schoof ooit aan bij een dinertje van wetenschapsvoorlichters. Het tafelonderwerp was hoe de brug te slaan van actuele ontwikkelingen in wetenschap en techniek naar het grote publiek. Niks bijzonders.
Kellogg's in Nieuw Guinea

Maar het was ook een kennismaking, en het gesprek spitste zich toe op ieders persoonlijke achtergrond. Ik ben van huis uit archeoloog, wat alom tot jaloezie leidt. Zó een direct tot de verbeelding sprekende wereld, wow. En ik vond zeker dat die passie onverwijld wettelijk verankerd moest. Archeologie moet toch gewoon verplicht onderdeel van het eindexamen zijn? Actie! Nou nee. Als ik zielsveel van Bach houd wil dat nog niet zeggen dat ik met zwaard en doopkwast gewapend de heidenen ga bekeren.

Maar er speelde een nog mooiere kwestie. Ik vertelde dat een vriend, Leo Verhart, me net was gepromoveerd op een verklaring voor de overgang van jagen-verzamelen naar landbouweconomie. Van mesolithicum naar neolithicum, als het ware. Een lang proces van omslag, waar men ook wel eens van op zijn schreden terug kon keren. Een en ander is nog niet sluitend verklaard. Het probleem is dat als je begint met landbouwen, dat in het begin heel veel energie kost die nog niks oplevert. De oogst komt immers een half jaar later. En je moet aan gewassen veel langer werken voor dezelfde energie-intake als rauw vlees. Daarbij zijn de bestaansrisico’s flink groter, en je moet ook nog een hele way of life opgeven. Mijn vriend zijn these: het waren sociale factoren die de doorslag gaven. Ook in moderne groepen jager-verzamelaars zijn het vaak de sociaal marginalen die technologische innovatie oppakken. Ze veroveren daarmee een machtspositie die ze vervolgens ongaarne opgeven. Daarnaast: innovaties beginnen vaak vanuit een zucht je sociaal te onderscheiden, wat archeologisch goed is aan te tonen. In de prehistorie werden nieuwerwetse potten en pannen soms van naburige landbouwers overgenomen zonder evidente economische functie. Een Papoea met als hoed een conservenblikje.

Verbijstering aan tafel. Ik word door de wetenschaps- en techniekcommunicatoren maar half geloofd. Vooruitgang is toch altijd een autonoom, bijna wetmatig mechanisme? Sociale factoren voor de Vooruitgang, wat een onzin. Les: ook aan onze beta-voorlichtingsbroeders valt nog wel een en ander uit te leggen. Misschien toch wat archeologie in het eindexamenpakket opnemen.


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie