Cassata!

We denken vaak dat resten uit de geschiedenis als mooi gestapelde lagen voortleven, in landschap, gebouw of boomring.
Breccia

Voor sommige soorten hebben we zelfs een apart woord: “palimpsest”. Komt uit de papyrologie, wanneer je een schrijfvel twee keer gebruikt en de originele letters er nog onderdoor schemeren. Als je goed kijkt lees je de oude tekst dan nog. Spekkoek. Schimmen achter het behang, geweldig.

Zo'n begrip uit de tekstwetenschap werd elders gretig opgepikt. Inslagkraters op de maan die onder ander materiaal begraven zijn heten ook palimpsesten. Coma zuipen maar dan zonder geheugenverlies ook. Ook in de bouwhistorie, als je tegen een kale muur opeens de schaduw van een verdwenen trap ontwaart of de contouren van het dak van een vroeger buurhuis.

Toch wringt er iets. Ja het gaat over lagen die in de loop van de tijd over elkaar ontstaan zijn, een chronologische superimpositie. Maar zijn ze wel gelegd? Waar is de intentie? Niks systeem, de meeste dingen gaan sluipend, toevallig, een beetje hier, daar wat minder, elders helemaal niet. Een humble jumble, de winkel van Sinkel.

Ik hoorde bouwhistorica Nadia Bartolini dit voorjaar met een mooi voorstel. Aan een onooglijk steegje, de Vicolo dell Puttarello, vlakbij het Trevi Fontijn in Rome zag ze in een enkel gebouw hoe van alles chaotisch door elkaar was gegroeid, een minestronesoep van alle mogelijk verschillende brokken, lagen en sporen. Van Romeins republikeinse stukken via flarden flatgebouw uit Nero's tijd en brokken woonhuis van vierhonderd jaar later, naar middeleeuwse en renaissance-resten tot een moderne boekwinkel-bioscoop, samengebald in een nieuwe, concrete massa. Die gestolde chaos noemde ze breccia. Geen lagen maar alles door en over elkaar, en van mooi verschillende dichtheid. Driedimensionaal in plaats van tweedimensionaal. Niet gestructureerd maar chaotisch. Een deel verklaart nooit het geheel. Breccia (Nederlands: “breccie”) is een vulkanische steensoort waarin onregelmatige stukken van andere steen in een nieuwe materie gestold zijn. Palimpsest? Geef mij maar cassata – uiterst smakelijk.

Leuk? Lees meer over het onderzoek van Nadia, en als je de kans krijgt, bezoek Insula del Vicus Caprarius (geopend ma, wo en zo).


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie