‘Culture under Attack’

14 mei 2014 bestaat De Haagse UNESCO Conventie precies 60 jaar. Het verdrag is ter bescherming van cultuurgoederen bij gewapende conflicten. UNESCO organiseerde 12 mei een meeting in het Vredespaleis in Den Haag om kritisch naar het verdrag te kijken. Zowel experts als jongeren geven hun visie over het belang en toekomst van de conventie.
Officiële opening van de tentoonstelling ‘Culture under Attack’ door Nederlanders en Belgen aan de Lange Vijverberg in Den Haag Door: Unesco Youth Delegates Belgium

The Hague Convention 1954

De Haagse Conventie heeft als doel cultuurbescherming tijdens gewapende conflicten. De noodzaak tot dit verdrag ontstond bij lidstaten na de Eerste en Tweede Wereldoorlog die zowel het roerend als onroerend erfgoed onherstelbaar hebben beschadigd. Het internationale verdrag is door 126 lidstaten ondertekend. De conventie stelt vast dat cultureel erfgoed van universele betekenis is voor de mensheid. Het niet respecteren van cultuurgoederen tijdens internationale of interne conflicten wordt gezien als een volkenrechtelijk misdrijf, ook wanneer de staat het verdrag niet ondertekend heeft. In de later bijgevoegde protocollen wordt onder andere illegale export van cultuurgoederen verboden en gevraagd om teruggave van illegaal geëxporteerde cultuurgoederen. De protocollen gaat ook in detail, bijvoorbeeld over de bewaking van erfgoed en hoe zij hun zijn taak moet kunnen blijven uitvoeren. De Haagse Conventie is het enige internationale instrument en middel voor de bescherming van erfgoed tijdens gewapende conflicten en is daarmee van groot belang.

Tentoonstelling 60ste verjaardag van UNESCO

De openlucht fototentoonstelling ‘Culture under Attack’ (Cultuur onder Vuur) in Den Haag geeft een impressie van erfgoed dat is vernietigd tijdens gewapende conflicten. Er zijn foto’s te zien van onder andere Timbuktu in Mali, geplunderde en beschadigde musea in Irak en Egypte en de Bamiyan Boeddhabeelden die in 2001 in Afghanistan door de Taliban zijn vernietigd.

Vandaag de dag zijn er nog veel gewapende conflicten waar erfgoed wordt bedreigd zoals ook in Syrië. Syrië neemt een voorname plek in bij de tentoonstelling van UNESCO. Erfgoed wordt massaal door de burgeroorlog vernietigd. Syrië is een cultureel rijk land met zowel Islamitisch, Grieks, Romeins en Christelijk erfgoed van onschatbare waarde. Met het verdwijnen van dit erfgoed verdwijnt er een gedeelte uit ons verleden. Wij verliezen objecten die ons nog zo veel hadden moeten leren en schoonheid waar wij nooit meer van zullen genieten. De mensheid verliest momenteel door de burgeroorlog in Syrië een essentieel deel van onze identiteit.

Lagerhuisdebat van jongeren

Op 12 mei werd er in het Vredespaleis een Lagerhuisdebat georganiseerd waarbij jongeren uit Nederland en Leuven aan de hand van stellingen gaan debatteren over de toekomst van de Haagse Conventie. Ten eerste bediscussiëren de jongeren de noodzaak tot de conventie en of deze überhaupt recht heeft op bestaan. Mensenlevens zijn belangrijker dan objecten en gebouwen dus deze hebben prioriteit tijdens conflicten. Uit het debat kwam naar voren dat aandacht voor erfgoed prioriteit aan mensenlevens niet hoeft uit te sluiten. Bij het debat werd heftig gediscussieerd over het nut van een conventie waar de staten zich niet aan houden; de macht van UNESCO is beperkt en er zijn landen die de conventie hebben ondertekend maar het verdrag tijdens gewapend conflict negeren.

De laatste 60 jaar, sinds het bestaan van de conventie, is er nog steeds veel erfgoed verwoest. Blauwe Schilden zijn het symbool van de Haagse Conventie. Het schildje prijkt op gebouwen van grote historische, culturele en/ of religieuze waarde en op gebouwen die waardevolle collecties herbergen. Er zijn gebouwen en objecten die juist vanwege de monumentale status zijn vernietigd. Maar het Blauwe Schild systeem heeft voornamelijk veel schade kunnen voorkomen en het verdrag heeft er ook voor gezorgd dat objecten op tijd in veiligheid zijn gebracht. In het debat kwam naar voren dat regels en wetten vaak worden geschonden, maar dat maakt deze niet minder waard of reden tot afschaffing.

Experts panel over de UNESCO Conventie

Na het Lagerhuisdebat vertelde een professor haar visie op de conventie. Daarna vertelden de experts over de uitvoering van de internationale overeenkomsten en verdragen in de praktijk. Hun ervaringen bij het beschermen van erfgoed tijdens conflictsituaties en de uitdagingen waar zij voor staan. Er werd gediscussieerd over militaire acties en de al aanwezige kennis van specialisten die moet worden benut en het probleem van mensen die tijdens een conflict culturele goederen verkopen om te overleven. In tijden van conflict gelden andere regels en speelt alles zich af in een andere, vaak onvoorspelbare context.

Op het Vredespaleis, de plek waar precies 60 jaar geleden de Haagse Conventie werd getekend, hebben we stil te staan hoe moeilijk het is erfgoed te beschermen. Samen concludeerden we dat de UNESCO Conventie uit 1954 nog steeds relevant is. Het beschermen van cultureel erfgoed tijdens gewapende conflicten zal immers altijd nodig blijven.

De tentoonstelling ‘Culture under Attack’ is te bezichtigen bij de Lange Vijverberg in Den Haag van 12 mei t/m 14 juni en is ook te vinden op de website van de tentoonstelling.


Mediabestanden


0 reacties

Plaats een reactie